【VX88】 Link vào VX88 Casino mới nhất 2025 ✔️

TIN ĐỊA CHẤT

TẠP CH� ĐỊA CHẤT TR�N 50 TUỔI

Năm nay, 2011, Tạp ch� Địa chất, cơ quan ng�n luận của ng�nh Địa chất Việt Nam, vừa tr�n 50 tuổi. Trong nửa thế kỷ tồn tại của m�nh, Tạp ch� Địa chất đ� c� những đ�ng g�p quan trọng cho sự ph�t triển của nền khoa học địa chất của nước ta. Đồng thời, Tạp ch� cũng c� những đ�ng g�p nhất định cho sự ph�t triển bền vững của ng�nh B�o ch� Việt Nam n�i chung, v� của b�o ch� khoa học Tr�i đất n�i ri�ng.

Cần nhấn mạnh một điều, l� khi người Ph�p tiến h�nh khảo s�t địa chất nước ta, trong Sở Địa chất Đ�ng Dương đ�ng tại H� Nội kh�ng c� một người Việt Nam n�o trực tiếp nghi�n cứu, điều tra địa chất. Khoa học địa chất chỉ do người Ph�p nắm giữ. Sau C�ch mạng Th�ng T�m, Ch�nh phủ đ� quan t�m tổ chức lại ng�nh Mỏ, Địa chất. Năm 1945, Nha Kỹ Nghệ, Sở Tổng thanh tra Kho�ng chất v� Kỹ nghệ thuộc Bộ Quốc d�n Kinh tế� đ� được th�nh lập, theo Nghị định ng�y 2-10-1945 v� sắc lệnh ng�y 3-10-1945 của Chủ tịch Hồ Ch� Minh. Trong ch�n năm kh�ng chiến chống thực d�n Ph�p (1945-1954), c�ng t�c nghi�n cứu địa chất kh�ng được triển khai, nhưng hoạt động khai th�c mỏ vẫn được tiến h�nh với quy m� nhỏ nhằm phục vụ trực tiếp cho Quốc ph�ng v� d�n sinh. Sau khi ho� b�nh lập lại (1954) ở miền Bắc, c�c c�ng t�c địa chất v� khai kho�ng đ� bước sang một giai đoạn ph�t triển mới c� hệ thống, với quy m� ng�y c�ng tăng. Năm 1955, Sở Địa chất v� Cục Khai kho�ng được th�nh lập trực thuộc Bộ C�ng nghiệp c� sự gi�p đỡ, hợp t�c của c�c chuy�n gia Li�n X� v� một số nước Chủ nghĩa x� hội kh�c. Năm 1959, để phục vụ cho chiến lược ph�t triển đất nước, Sở Địa chất đ� được đổi th�nh Cục Địa chất trực thuộc Bộ C�ng nghiệp (theo Quyết định số 1225 BCN/QĐ ng�y 7/7/1959 của Bộ C�ng nghiệp). Đồng thời, Nh� nước cũng quyết định đ�o tạo c�n bộ về địa chất v� mỏ tại một số trường đại học, trung cấp chuy�n nghiệp trong v� ngo�i nước. Do nhiệm vụ của ng�nh Địa chất ng�y c�ng lớn, đ�i hỏi phải c� tổ chức th�ch hợp, năm 1960 tr�n cơ sở Cục Địa chất,� Tổng cục Địa chất trực thuộc Hội đồng Ch�nh phủ được th�nh lập theo sắc lệnh số 18/TCT, ng�y 26/7/1960 của Chủ tịch nước Việt Nam D�n chủ Cộng ho�. Đến năm 1961, ng�nh Địa chất bước v�o thực hiện kế hạch 5 năm lần thứ nhất với những y�u cầu mới nhằm phục vụ cho việc ph�t triển c�ng nghiệp x� hội chủ nghĩa, x�y dựng cơ sở khoa học, kỹ thuật địa chất cho kế hoạch l�u d�i. Nhiệm vụ đ� đ�i hỏi người l�m c�ng t�c địa chất kh�ng những phải lu�n n�ng cao đạo đức, c�n phải giỏi về chuy�n m�n, kỹ thuật, phải th�nh thạo kỹ năng tổ chức, quản l� c�ng t�c thi c�ng địa chất. Trước t�nh h�nh đ�, nhu cầu t�m hiểu, cập nhật, trao đổi c�c kiến thức địa chất n�i chung, c�c dữ liệu địa chất kho�ng sản n�i ri�ng ng�y c�ng lớn v� rất cấp thiết đ�i hỏi sớm ra đời những tạp ch� chuy�n ng�nh. V� Tạp ch� Địa chất ra đời trong ho�n cảnh cấp cấp b�ch kh�ch quan đ�. Số đầu ti�n (th�ng 9 năm 1961) của Tạp ch� Địa chất mang t�n �Nội san Địa chất�, ấn phẩm đ� được xuất bản định kỳ mỗi th�ng 1 số, mỗi số gồm 48 trang, với Chủ nhiệm l� �ng L� Văn Đức, Ph� Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chất, Trụ sở To� soạn tại Tổng cục Địa chất, số 6, Phạm Ngũ L�o, H� Nội. Đến số 8 (th�ng 4/1962) tờ nội san n�y được ph�t h�nh rộng ra c�c cơ quan, c�c ng�nh kh�c n�n được đổi t�n l� �Tập san Địa chất�, xuất bản định kỳ mỗi th�ng 1 số, mỗi số gồm 32 trang, Chủ nhiệm l� �ng L� Trọng Đồng, Ph� Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chất. Đến số 41 (th�ng 1/1965), �Tập san Địa chất� được ph�p trao đổi ra nước ngo�i, n�n c�c b�i b�o bắt đầu c� t�m tắt bằng tiếng Nga v� được đổi t�n l� �Địa chất�, xuất bản định kỳ 2 th�ng 1 số, mỗi số 32 trang, Chủ nhiệm l� �ng L� Trọng Đồng v� Tổng bi�n tập l� �ng L� Văn Cự, sau đ� �ng Phạm Quốc Tường, Ph� tổng Cục trưởng Tổng cục Địa chất thay �ng L� Trọng Đồng l�m Chủ nhiệm. Từ số 172 (th�ng 1/1986), �Địa chất� được đổi t�n l� �Tạp ch� Địa chất�, hoạt động theo giấy ph�p xuất bản số 6/XB-BC, của Bộ Văn ho�; sau đ� l� c�c giấy ph�p số 3065/GPXB ng�y 30/9/1995 của Bộ Văn ho� - Th�ng tin, số 171/GP-BVHTT ng�y 24/4/2001, số 1407/VHTT-BC ng�y 9/4/2003, số 22/GP-BVHTT, ng�y 22/3/2004 của Bộ Văn ho� - Th�ng tin. Tạp ch� xuất bản định kỳ 2 th�ng 1 số, số trang tăng dần từ 32 trang đến 72 trang. Đặc biệt, từ năm 1993, Tạp ch� Địa chất được ph�p xuất bản loạt B bằng tiếng Anh (Series B) với số lượng một năm 2 số mang t�n �Journal of Geology� với số trang cũng tăng dần từ 52 đến 72 trang. C�c Tổng bi�n tập Tạp ch� Địa chất trong giai đoạn n�y l�: �ng Phạm Quốc Tường (1986-1991), Tổng Cục trưởng Tổng cục Mỏ - Địa chất; �ng Trần Văn Trị (1992-2000), Ph� Cục trưởng Cục Địa chất v� Kho�ng sản Việt Nam, �ng Nguyễn Th�nh Vạn (2001 -2009), Ph� Cục trưởng Cục Địa chất v� Kho�ng sản Việt Nam v� �ng Nguyễn Quang Hưng (2010 đến nay), Ph� Cục trưởng Cục Địa chất v� Kho�ng sản Việt Nam.

Về nội dung Tạp ch�, trong thời gian đầu, c�c b�i của Nội san Địa chất chủ yếu l� c�c b�i n�i về quản l� v� phương ph�p trong điều tra v� thăm d� địa chất, cũng như những b�i về kỹ thuật v� c�ng nghệ trong địa chất. Về quản l� v� phương ph�p, ta c� thể lấy v� dụ như �G�p � thăm d� những mỏ nhỏ phục vụ c�ng nghiệp địa phương� (Phạm Quốc Tường, 1961; NS Địa chất, 1 : 25-27), hay �Phương ph�p đ�nh gi� mỏ trong qu� tr�nh thăm d� (Phạm Quốc Tường, 1962; NS Địa chất, 3 : 28-30). C�n về kỹ thuật v� c�ng nghệ, c� thể lấy v� dụ như �C�ng t�c khoan, một c�ng tr�nh cơ kh� thăm d� quan trọng của ng�nh Địa chất� (Trương Thi�n, 1961; NS Địa chất, 1 : 32-33). Dần dần, đến năm 1963 tr�n Tập san Địa chất xuất hiện b�i tr�nh b�y c�c t�i liệu địa chất thu thập được ớ c�c khu vực tr�n miền Bắc nước ta. Rồi xuất hiện c�c b�i c�ng bố c�c kết quả khảo s�t v� nghi�n cứu của c�c nh� địa chất Việt Nam, cũng như của họ c�ng với c�c đồng nghiệp nước ngo�i.

Phải n�i l� ngay từ đầu những năm 60 của thế kỷ XX, qua c�ng t�c chỉnh l� v� th�nh lập Bản đồ Địa chất miền Bắc Việt Nam của tập thể c�c nh� địa chất Việt Nam v� Li�n X� dưới sự chủ bi�n của TS.Dovjikov A.E., c�c kết quả nghi�n cứu của c�c nh� địa chất Việt Nam đ� rất đa dạng. C�c c�ng tr�nh về kho�ng sản xuất hiện kh� sớm. Điều đ� cũng dễ hiểu, v� việc th�nh lập ng�nh Địa chất c� mục đ�ch đầu ti�n l� t�m kho�ng sản phục vụ cho sự ph�t triển nền kinh tế của đất nước. Ngay trong những số Nội san đầu ti�n đ� c� b�i về chuy�n ng�nh n�y, như �Những dấu hiệu t�m kiếm quặng mangan ở Việt Nam� (Giả Tấn Dĩnh, 1961; NS Địa chất, 2 : 19-23). V� ngay từ những năm đ�, trong t�m tư của c�c nh� địa chất Việt Nam đ� c� băn khoăn �Ở Việt Nam c� dầu mỏ kh�ng?� (Nguyễn Văn Giao, 1962; NS Địa chất, 1 : 27-31).

Về mặt cổ sinh - địa tầng, tr�n Tập san Địa chất đ� c� những b�i c�ng bố c�c lo�i mới được ph�t hiện trong khoa học, v� dụ trong b�i �H�a thạch chỉ đạo địa tầng tuổi Trias hạ ở Việt Nam� (Vũ Kh�c, 1963; TS Địa chất, 6 : 19-24) đ� c�ng bố 2 lo�i mới thuộc giống Claraia, tuổi Indu. Cần nhấn mạnh một điều, l� do khả năng c� hạn của việc xuất bản b�o ch� thời đ�, b�i b�o n�y đ� kh�ng đăng được bản ảnh minh họa, m� h�nh h�a thạch chỉ được vẽ bằng tay, n�n t�nh khoa học cũng hạn chế. Cũng ngay từ những năm đ�, trong Tập san Địa chất đ� c�ng bố việc th�nh lập c�c ph�n vị địa tầng mới của c�c nh� địa chất Việt Nam, v� dụ b�i �Địa tầng Paleozoi muộn v� vấn đề tuổi của b�xit ở v�ng Đồng Đăng, Lạng Sơn� (Nguyễn Văn Li�m, 1966; Địa chất, 57 : 25-32), trong đ� đ� m� tả ph�n vị địa tầng mới �hệ tầng Đồng Đăng� tuổi Permi muộn, m� hiện nay vẫn được d�ng.

Về mặt nghi�n cứu đ� magma v� biến chất, c�c b�i b�o của c�c nh� thạch học Việt Nam cũng xuất hiện rất sớm, v� dụ như b�i �Một v�i đ�ng g�p để t�m hiểu khối si�u bazic Sơn La v� c�c nham thạch v�y quanh� (Nguyễn Xu�n T�ng, 1963; TS Địa chất, 6 : 10-13) v� b�i �Đặc điểm thạch học của phức hệ biến chất Tạ Khoa� (Nguyễn Xu�n T�ng, 1964; TS Địa chất, 32 : 3-8).

C�c c�ng tr�nh về cấu tr�c v� kiến tạo l� những c�ng tr�nh tổng hợp t�i liệu nghi�n cứu về địa chất khu vực, phải dựa chắc �t nhất l� v�o c�c nghi�n cứu cổ sinh - địa tầng v� thạch học. Kh�ng kể c�c c�ng tr�nh của c�c nh� địa chất Li�n X� l�m việc ở Việt Nam đăng tr�n b�o địa chất nước ta, đến tận những năm 65 mới xuất hiện c�c b�i b�o về lĩnh vực n�y, v� dụ như �Một số vấn đề về kiến tạo miền Bắc Việt Nam� (Ng� Thường San, 1965, Địa chất 50, 51), �T�i liệu mới về cấu tạo[1] địa chất quần đảo C� T� (Trần Văn Trị v� nnk., 1972; Địa chất, 105 : 1-4), v.v...

C�n về c�c chuy�n ng�nh địa chất kh�c, dần dần xuất hiện c�c c�ng tr�nh nghi�n cứu đăng tr�n b�o địa chất. C� b�i tương đối sớm l� chuy�n ng�nh địa vật l�, với b�i �Sự kh�c nhau về phương hướng của vectơ từ dư so với vectơ từ h�a hiện tại do địa từ g�y n�n� (Hồ Đắc Ho�i, 1962; NS Địa chất, 9 : 23-25). Chuy�n ng�nh địa chất thủy văn cũng đ� được ch� � đến, với b�i �Khảo s�t địa chất thủy văn trong khu vực mỏ� (Trịnh Xu�n Ch�nh, 1962; NS Địa chất, 12 : 24-28). C�c chuy�n ng�nh kh�c xuất hiện tr�n b�o địa chất muộn hơn.

Trong khoảng chục năm gần đ�y, Tạp ch� Địa chất ch� � đăng tải những kh�a cạnh mới của địa chất học, như tai biến địa chất, di sản địa chất, địa chất y học, v.v.. Về tai biến địa chất, ngo�i vấn đề động đất lu�n được quan t�m, trong những năm 2005-2008 c�c nh� địa chất Việt Nam đ� quan t�m đến khả năng s�ng thần t�c động đến l�nh thổ, thể hiện trong một số b�i của c�c nh� địa vật l�, v� dụ như �Về việc nghi�n cứu s�ng thần, c�c đặc điểm hoạt động động đất c� khả năng g�y s�ng thần v� một số giải ph�p x�y dựng hệ thống cảnh b�o s�ng thần ở Việt Nam� (Ng� Thị Lư, 2005; TC Địa chất, A/289 : 29-35). Về di sản địa chất, mỗi lần một di sản ở Việt Nam được Nh� nước hay quốc tế c�ng nhận, tr�n Tạp ch� Địa chất đ� giới thiệu tỉ mỉ di sản đ� để l�i k�o sự ch� � của c�c nh� địa chất Việt Nam trong nghi�n cứu giới thiệu, bảo vệ hoặc khai th�c di sản đ�, v� dụ như b�i �Di sản thế giới Vịnh Hạ Long: Những gi� trị nổi bật về địa chất� (Trần Văn Trị v� nnk., 2004; TC Địa chất, A/227 : 6-20), hay b�i �T�nh đa dạng địa chất, địa mạo cấu th�nh di sản thi�n nhi�n thế giới Phong Nha - Kẻ B�ng� (Trần Nghi v� nnk., 2004; TC Địa chất, A/282 : 1-10). Vấn đề địa chất y học được đề cập tới hơi muộn, nhưng rất nhiệt th�nh. Tr�n Tạp ch� Địa chất đ� xuất hiện những b�i b�o nhắc nhở sự quan t�m của cộng đồng tới vấn đề n�y, nhằm đem lại cho người d�n một cuộc sống an b�nh, v� dụ như �Một số vấn đề địa chất y học với sức khỏe cộng đồng ở Việt Nam� (V� C�ng Nghiệp, Đỗ Văn �i, 2008; TC Địa chất, A/309 : 22-31).

Ngo�i việc c�ng bố c�c c�ng tr�nh nghi�n cứu của c�c nh� địa chất, Tạp ch� Địa chất c�n ra những số đặc biệt, hoặc đăng tải c�c b�o c�o v� t�m tắt b�o c�o ở một Hội nghị khoa học n�o đ�, v� dụ như số 5-6 của loạt B năm 1995 được d�nh cho Hội thảo quốc tế �Địa chất Đ�ng Nam � v� c�c khu vực l�n cận� do Tổng cục Địa chất v� Ban Chủ nhiệm c�c Đề �n IGCP 306, 321, 359 tổ chức, c� số trang l� 438. Ngo�i ra, Tạp ch� c�n d�nh những số đặc biệt cho c�c đơn vị thuộc Tổng cục Địa chất, hoặc c�c cơ quan địa chất ngo�i Tổng cục, để đăng tải c�c c�ng tr�nh thuộc đơn vị m�nh nh�n ng�y kỷ niệm th�nh lập đơn vị.

Về h�nh thức tr�nh b�y tờ b�o, Tạp ch� Địa chất đ� ch� � nhiều đến vấn đề g�n giữ sự trong s�ng của tiếng Việt, do cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đề ra. Tạp ch� đ� nghi�m t�c bi�n tập văn phong, c�ch d�ng thuật ngữ, c�ch viết thuật ngữ gốc ngoại văn sao cho c�c b�i b�o kh�ng c� c�c lỗi kỹ thuật g�y kh� chịu cho người đọc v� tờ tạp ch� kh�ng t�ch rời khỏi l�ng b�o Việt Nam. Tr�n Tạp ch� đ� kh�ng �t lần xuất hiện c�c b�i b�o b�n bạc về c�ch viết thuật ngữ gốc ngoại văn, như b�i �Tiến tới ổn định c�ch phi�n thuật ngữ nước ngo�i trong địa chất học� (Vũ Kh�c, Trần Văn Trị, Đ�o Đ�nh Thục, 1993; TC Địa chất, A/214-215 : 68-69). Ngay cả vấn đề viết hoa c�c thuật ngữ thế n�o cho đ�ng cũng được b�n bạc đến. Điều đ� chứng tỏ sự cố gắng n�ng cao chất lượng của tờ Tạp ch�, cả về nội dung v� h�nh thức, để h�a đồng với giới b�o ch� Việt Nam.

Vậy l� 50 năm đ� tr�i qua kể từ khi số Nội san Địa chất đầu ti�n ra đời. Trong 50 năm đ�, Tạp ch� Địa chất đ� c� những đ�ng g�p nhất định v�o sự ph�t triển của ng�nh Địa chất Việt Nam, nhưng con đường ph�a trước kh�ng phải ho�n to�n su�n sẻ, nhất l� từ khi Nh� nước bỏ chế độ bao cấp đối với c�c tạp ch� chuy�n ng�nh. Tạp ch� lu�n mong đợi sự quan t�m của c�c cấp l�nh đạo, sự cộng t�c nhiệt th�nh của c�c bạn đọc v� c�c đơn vị trong ng�nh để n�ng cao chất lượng, đ�p ứng đ�i hỏi ng�y c�ng cao của c�c bạn.

 

BAN BI�N TẬP TẠP CH� ĐỊA CHẤT