PH�T HIÖN HO� TH�CH BóT �� SILUR SíM
ë VïNG PHI�NG P�N (T�Y NAM NHãM Tê Y�N CH�U)
L� THANH HùU, Vò XU�N LùC
Li�n ®o�n B�n ®å ®Þa chÊt miÒn B�c, NguyÔn V�n Cõ, Long Bi�n, H� Néi
Trong khi tiÕn h�nh lé tr�nh kh�o s�t ®Þa chÊt phÇn phÝa TN diÖn tÝch ®Ò �n" LËp b�n ®å ®Þa chÊt v� ®iÒu tra kho�ng s�n tû lÖ 1: 50.000 nhãm tê Y�n Ch©u", míi ®©y tæ B�n ®å thuéc ®Ò �n Y�n Ch©u, �o�n ®Þa chÊt 50A, Li�n ®o�n B�n ®å ®Þa chÊt miÒn B�c, lÇn ®Çu ti�n ph�t hiÖn ®�îc ho� th�ch Bót ®� ë T©y B�c Bé. �iÓm ho� th�ch c�ch trô së UBND x� Phi�ng P�n kho�ng 100 m vÒ phÝa �B, thuéc huyÖn Mai S�n, tØnh S�n La cã to� ®é: 210 03' 08" vÜ ®é b�c; 1040 03' 26" kinh ®é ®�ng; thuéc tê b�n ®å F-48-101-C (B�n Cß Nßi).
S� bé ®Æc ®iÓm vÕt lé chøa ho� th�ch Bót ®�: tr�n v�ch ta luy ®�êng, ®� gèc lé kÐo d�i 25-30 m, cao 1,2-1,5 m, tõ d�íi l�n gåm (H�nh 1):
- �� phiÕn sÐt, sÐt - silic ph©n líp 3-5 cm, chñ yÕu l� mÇu x�m tr�ng, xen Ýt líp ®� phiÕn sÐt-silic m�u x�m ®en, ®� bÞ vß uèn, nøt vì, c�m vÒ TN víi gãc dèc thay ®æi 30 - 50o.
- �� phiÕn sÐt-silic chøa vËt chÊt than m�u ®en, ph©n líp 3-5 cm, mÆt líp kh� ph�ng cã d�ng s�. Tr�n mÆt ph©n líp ®� t�m thÊy ho� th�ch Bót ®�, b�o tån kh� tèt, gåm 2 lo�i: Demirastrites triangulatus (Harkness), Hedrograptus cf. rectangularis (Mc Coy), tuæi Silur sím, Landovery (S1) (do L��ng Hång H�îc x�c ®Þnh) (�nh 1, 2, 3, 4).
Do tr�íc ®©y ch�a ph�t hiÖn ®�îc bÊt kú ho� th�ch n�o tr�n diÖn tÝch n�y, cho n�n trong ®o vÏ ®Þa chÊt tû lÖ 1: 500.000, �ovjikov. A.E. (1965) ®� xÕp c�c trÇm tÝch n�u tr�n v�o cïng víi trÇm tÝch carbonat chøa ho� th�ch Amphipora sp., tuæi Eifel. �Õn giai ®o�n ®o vÏ ®Þa chÊt tû lÖ 1: 200.000 tê V�n Y�n, NguyÔn Xu©n Bao (1969), l�i xÕp chóng v�o c�c th�nh t�o Devon kh�ng ph©n chia. N�m 1978 khi hiÖu ®Ýnh lo�t tê T©y B�c, Phan Cù TiÕn ®� chuyÓn c�c th�nh t�o ®Ò cËp tr�n v�o hÖ tÇng Pa Ham (O3-D1 ph). Do c�c trÇm tÝch ë phÇn phÝa TN nhãm tê Y�n Ch©u ph©n bè tr�n mét ®íi cã chÕ ®é kiÕn t�o rÊt phøc t�p, bÞ x�o trén m�nh mÏ v� rÊt nghÌo vÒ di tÝch h�u c�, cho n�n rÊt khã kh�n cho viÖc luËn tuæi. ViÖc ph�t hiÖn ho� th�ch Bót ®� n�y l� b�ng chøng x�c nhËn sù cã mÆt c�c th�nh t�o lôc nguy�n - silic tuæi Silur ë d�i TN nhãm tê Y�n Ch©u. �©y l� ho� th�ch lÇn ®Çu ti�n ph�t hiÖn v� l� mét t�i liÖu quý rÊt cã gi� trÞ vÒ mÆt khoa häc, gãp phÇn l�m s�ng tá lÞch sö ph�t triÓn ®Þa chÊt thuéc nhãm tê Y�n Ch©u nãi ri�ng v� khu vùc T©y B�c Bé nãi chung.
H�nh 1. MÆt c�t ®Þa chÊt chøa ho� th�ch t�i vÕt lé YC. 2261
Ghi chó:
1- �� phiÕn sÐt-silic chøa vËt chÊt than mÇu ®en
2- �� phiÕn sÐt-silic mÇu x�m tr�ng xen ®� phiÕn sÐt-silic mÇu x�m ®en
�
nh 1, 2. Demirastrites triangulatus (Harkness)�
nh 3, 4. Hedrograptus cf. rectangularis (Mc Coy)