Chương 2
LỊCH SỬ NGHI�N CỨU V�
X�Y DỰNG HỒ SƠ
VƯ�ỜN QUỐC GIA - DI SẢN THI�N NHI�N THẾ GIỚI
PHONG NHA - KẺ B�NG
2.1. LỊCH SỬ TH�M HIỂM HANG ĐỘNG
Tr�n bản đồ Việt Nam, Quảng B�nh l� tỉnh c� chiều ngang hẹp nhất, chỉ rộng khoảng 40 km từ bờ biển đến bi�n giới Việt - L�o theo đường chim bay. Vậy m� nơi đ� chứa đựng bao điều kỳ lạ của thi�n nhi�n như� một bức tranh sơn thuỷ hữu t�nh. Theo thời gian c�c qu� tr�nh địa chất nội sinh v� ngoại sinh đ� kiến lập n�n d�y n�i Tr�ường Sơn h�ng vĩ. Trải qua những pha tạo n�i mạnh mẽ, những hệ thống hang động độc đ�o đ� trở th�nh huyền thoại do hoạt động đứt g�y kiến tạo v� qu� tr�nh karst ngoại sinh.
Động Phong Nha được lấy t�n từ l�ng Phong Nha để gọi thay cho "Tr�a Hang" (tức "Ch�a Hang") l� t�n gọi của người d�n địa phương. Ngư�ời Quảng B�nh đ� coi Phong Nha l� ch�a linh thi�ng từ l�u đời. Ng�ười địa phương hầu hết c� nguồn gốc từ huyện Quảng Trạch (c�c x� Quảng Lộc, Quảng Ho�, Quảng Minh v� Quảng Sơn). Họ đến l�ưu vực s�ng Son để lập nghiệp v� khai khẩn đất hoang. Ngay từ đầu thế kỷ XX từ Ngọn R�o (tức thư�ợng nguồn s�ng Son hay c�n gọi l� R�o Son) đến l�ng Phong Nha l� một xứ sở hoang sơ kh�ng một b�ng ng�ười, l� thế giới của th� dữ, chim k�u, vư�ợn h�t. Ngay những năm 1950, kh�ng c� l�ng n�o ở huyện Quảng Trạch m� kh�ng c� người bị hổ ăn thịt do v�o rừng khai th�c l�m sản. Ở c�c l�ng th�ượng lư�u s�ng Son kh�ng c� đ�m n�o �ng "Ba mư�ơi" lại kh�ng tấn c�ng b� v� lợn ngay s�t gi�ường ngủ của ng�ười. Ng�ười l�ng Phong Nha kể rằng thời Ph�p thuộc họ đ� đốt đuốc v�o th�m hiểm "Tr�a Hang" rất nhiều lần. V�o s�u bao nhi�u họ kh�ng biết, nh�ưng mỗi lần đi v�o đốt hết 10 b� đuốc d�i 2 m c�n lại để d�nh 12 b� đuốc để đốt quay ra. Những đoạn hang Phong Nha c� h�nh dạng, phong cảnh kỳ dị, c�c hang Tối, hang Ch�y, hang V�m... họ đều biết v� h�ướng dẫn cho bộ đội l�m nơi cất giấu vũ kh� v� nơi sơ t�n của d�n hết sức c� hiệu quả trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu n�ước. Sau những lần th�m hiểm bằng đuốc m� vẫn kh�ng tới đ�ch ngư�ời Phong Nha đ� th�u dệt l�n những huyền thoại về "Tr�a Hang" d�i v� tận v� tr�ước cửa hang c� con "b� v�ng" sống dưới hang n�ước s�u kh�ng đ�y để canh giữ cho "Tr�a" m�i linh thi�ng.
�������������������������� �