
PH�T HIỆN T�NH NĂNG MỚI CỦA NƯỚC KHO�NG N�NG
THANH THỦY
L� TỨ HẢI, HO�NG
HIỀN
Li�n
hiệp Khoa học Địa chất nước kho�ng
Nước kho�ng n�ng Thanh Thủy (Ph� Thọ)
kh�ng chỉ c� t�c dụng cho điều dưỡng sức
khỏe, ph�t triển du lịch..., m� c�n c� t�nh năng mới,
nếu nh� nước đầu tư khai th�c t�nh năng
n�y, nước kho�ng Thanh Thủy c�n c� � nghĩa khoa học
mới.
Nước kho�ng n�ng ở c�c x� La
Ph�, Bảo Y�n (huyện Thanh Thuỷ, tỉnh Ph� Thọ) c�
chứa Radon l� loại nước kho�ng rất tốt cho sức
khỏe. Ngo�i ra, theo d�i những biến đổi bất
thường của nồng độ kh� Radon tại
đ�y c�n c� thể dự b�o được động
đất.
Từ năm 2000-2002, trong khi
nghi�n cứu đề t�i khoa học về nước
kho�ng n�ng tại c�c x� La Ph�, Bảo Y�n, huyện Thanh Thuỷ,
tỉnh Ph� Thọ, tiến sĩ Địa chất thuỷ
văn Cao Thế Dũng, nguy�n Tổng gi�m đốc Li�n hiệp
Khoa học Sản xuất Địa chất Nước
kho�ng, nay l� Li�n hiệp Khoa học Địa chất nước
kho�ng đ� ph�t hiện ra v�ng nước kho�ng Radon (Rn) đầu
ti�n ở miền Bắc nước ta.

Ảnh 1. Khoan thăm d� nước kho�ng
n�ng tại Thanh Thủy
Gi� trị khoa học v� kinh tế
Cho đến nay, mỏ nước
kho�ng n�ng n�y vẫn chưa được nghi�n cứu
điều tra tổng thể, chưa khai th�c hết tiềm
năng mặc d� nước kho�ng nước n�ng c� Rn rất
qu� cho điều dưỡng.
Rn l� kh� ph�ng xạ c� t�nh ph�n r� cao,
điều đ� giải th�ch v� sao Rn chỉ ph�t hiện
được ở những trung t�m dị thường
c� nhiệt độ cao. Tại c�c trung t�m n�y, nước
kho�ng n�ng được truyền dẫn trực tiếp từ
dưới s�u l�n, thời gian chưa đủ để
Rn tự ph�n huỷ hết.
Khi nước kho�ng nước
n�ng x�m nhập, lan truyền v� vận động v�o tầng
chứa nước mất nhiều thời gian th� nhiệt
độ cũng giảm do truyền v�o m�i trường
đất đ�, nước ngầm v� Rn cũng tự
ph�n huỷ hết. V� vậy, ra xa trung t�m nhiệt th� nhiệt
độ của nước kho�ng n�ng giảm, Rn kh�ng c�n
ph�t hiện được.
Theo c�c nh� địa chất,
nước kho�ng n�ng Thanh Thuỷ được h�nh th�nh v�
dẫn l�n gần mặt đất từ đứt g�y
s�u S�ng Đ�, nơi giao nhau với đứt g�y
phương t�y bắc - đ�ng nam, tại v�ng La Ph�, Bảo
Y�n l� nơi �xung yếu� tạo điều kiện cho
nước kho�ng n�ng đi l�n v� x�m nhập v�o lớp phủ
Đệ tứ c� nguồn gốc s�ng, suối hỗn hợp.
Khi c� sự hoạt động kiến
tạo s�u trong l�ng đất l�m c�c đứt g�y lớn,
đứt g�y s�u hoạt động trở lại g�y dịch
chuyển, d�n t�ch, �p n�n, n�ng hạ� c�c khối đất
đ�, tạo c�c đứt g�y mới, g�y n�n động
đất, x�m nhập của magma hay n�i lửa phun
tr�o�
C�c hoạt động n�y tạo
điều kiện để c�c d�ng nhiệt, nước
kho�ng n�ng, c�c loại kh� dưới s�u đi l�n mặt
đất. V� vậy, nếu theo d�i được những
biến đổi bất thường như tăng, giảm
đột ngột của d�ng nhiệt, của nồng
độ kh� Rn ở nơi c� điều kiện địa
chất �yếu� như v�ng La Ph�, Bảo Y�n, huyện Thanh
Thuỷ, c�c chuy�n gia địa chấn c� thể dự b�o
được động đất xảy ra trong thời
gian gần ở khu vực Bắc Bộ v� l�n cận.
Gi�p ngăn ngừa thảm họa
Thực tế gần đ�y nhất,
chuy�n gia địa chấn Giuliani của Viện Vật l�
học thi�n thể Italy khi ph�t hiện kh� Rn tập trung với
mật độ d�y đặc ở c�c khu vực c� cấu
tạo địa chất kh�ng ổn định đ� dự
đo�n được trận động đất lớn
ở nước n�y hồi đầu th�ng 4/2009.
Ng�y nay c� nhiều thiết bị
v� phần mềm hỗ trợ hiện đại,
nhưng tỷ lệ dự b�o động đất
đ�ng v� chủ động vẫn chưa cao, v�ng xảy
ra thi�n tai chưa chủ động ph�ng tr�nh được
v� thảm hoạ nặng nề vẫn xảy ra.
Về l� thuyết, ch�ng ta biết
rằng, sắp xảy ra động đất th� thường
c� những dấu hiệu bất thường về c�c
s�ng địa chấn, c� sự xuất hiện của những
vật chất lạ, kh� lạ m� trong m�i trường sống
b�nh thường của ch�ng ta kh�ng c�. C�c s�ng địa chấn,
c�c vật chất lạ, kh� lạ� thường g�y n�n những
biến đổi bất thường về h�nh vi của
con người v� động vật.
Trở lại v�ng nước
kho�ng n�ng Thanh Thuỷ, thi�n nhi�n cho ch�ng ta một nguồn
nước kho�ng nước n�ng rất qu�, nhưng ch�ng ta
chưa khai th�c hết được gi� trị của n�,
trong đ� c� gi� trị l�m nơi dự b�o biến động
của hoạt động địa chất, của
động đất.
C�c viện nghi�n cứu, c�c tổ chức khoa học
- c�ng nghệ c� chức năng nghi�n cứu khoa học về
Tr�i đất, kiến tạo, m�i trường, địa
chất� n�n quan t�m đến v�ng đất n�y. Một dự
b�o đ�ng, một dự b�o kịp thời sẽ g�p phần
giảm nhẹ được thảm hoạ thi�n tai.
Người bi�n tập: TS. B�i
Đức Thắng.