
TƯỞNG NHỚ
GS.TSKH VŨ KH�C - NH� CỔ SINH-ĐỊA TẦNG LỚN CỦA
VIỆT
TUỔI TRẺ Đ� GẮN LIỀN
VỚI C�C NẺO ĐƯỜNG N�I RỪNG
Năm 1948,
trong cuộc kh�ng chiến chống Ph�p x�m lược c�c
cơ quan trở về căn cứ c�ch mạng Việt Bắc,
Vũ Kh�c cũng được tuyển về c�ng t�c tại
văn ph�ng Khu đo�n Thanh Ni�n Cứu quốc Li�n khu Việt
Bắc. Khi đ� những thanh ni�n c� tr�nh độ học
vấn trung học như Vũ Kh�c kh�ng nhiều, n�n sau
đ� theo nhu cầu x�y dựng mạng lưới giao th�ng
phục vụ chiến trường, Vũ Kh�c được
cử đi học Kỹ thuật Giao th�ng (1952-1953). Ho�n
th�nh lớp học, anh tham gia khảo s�t v� x�y dựng những
con đường chiến lược phục vụ cho
c�c chiến dịch T�y Bắc v� Thượng L�o, như
đường Vạn Y�n - Xồm Lồm (Sơn La) v�
đường Sầm Nưa - Bản Ban (Thượng
L�o). Bằng c�ng sức lao động gian khổ trong
điều kiện chiến tranh ở n�i rừng T�y Bắc
v� Thượng L�o, Vũ Kh�c đ� g�p phần m�nh trong x�y dựng
những con đường chiến lược phục vụ
chiến dịch Điện Bi�n lịch sử.
Cuộc kh�ng chiến chống Ph�p thắng lợi, từ
năm 1956 Nh� nước mở nhiều trường đại
học để đ�o tạo c�n bộ khoa học, kỹ
thuật cho c�ng cuộc x�y dưng Miền Bắc. L� một
thanh ni�n trẻ c� học vấn, c� th�nh t�ch trong kh�ng chiến
chống x�m lược Ph�p, năm 1957 Vũ Kh�c được
cử về học trường Đại học B�ch
khoa H� Nội mới được th�nh lập.
Dưới m�i trường đại học, sinh vi�n
Vũ Kh�c kh�ng những học giỏi m� anh c�n l� một c�y
văn nghệ, thể thao nổi trội của Khoa Mỏ
- Luyện kim v� của Trường B�ch khoa thuở đ�.
Trong mọi buổi sinh hoạt lớp của kh�a II Khoa Mỏ-Luyện
kim, mỗi khi c� Vũ Kh�c, kh�ng kh� đều nhộn nhịp
hẳn l�n do khả năng văn nghệ của anh. Những
ng�y thực tập địa chất vất vả tại
thực địa, giọng h�t quyến rũ v� c�c hoạt
động văn nghệ kh�c của anh trong những buổi
sinh hoạt tập thể đ� gi�p cả thầy v� tr�
qu�n mệt nhọc sau những lộ tr�nh tr�o đ�o lội
suối.
DẤN TH�N V�O NGHỀ ĐỊA CHẤT
Tốt nghiệp
Đại học B�ch khoa, kỹ sư địa chất
Vũ Kh�c c� may mắn được tiếp cận với
c�c chuy�n gia Li�n X� trong việc th�nh lập bản đồ
Địa chất 1:500.000 Miền Bắc Việt
Nghề địa
chất vốn c� nhiều điều l� th�, nhưng cũng
tiềm ẩn nhiều nỗi gian tru�n v� mạo hiểm.
Đặc điểm n�y của nghề lại hợp với
tư chất hăng say v� c� phần l�ng mạn của kỹ
sư trẻ Vũ Kh�c. Gặp anh, bạn b� lu�n lu�n cảm
nhận được sự hấp dẫn của nghề
m� anh đang dấn th�n. Anh khảo s�t nhanh nhẹn, quan s�t
cẩn trọng v� kh�ng nề h� bất kỳ một kh�
khăn gian khổ n�o. Sự th�ng minh v� đam m� khoa học,
kh�ng ngại kh� của anh đ� nhanh ch�ng lọt v�o mắt xanh
của người thầy Li�n X� � Tiến sĩ Khoa học
A.E. Dovjikov, v� anh đ� được thầy hết l�ng chỉ
bảo những tri thức m�nh m�ng trong nghề địa
chất. T�nh thầy tr� giữa thầy Dovjikov v� anh bền
vững hiếm c�. Ch�nh anh l� người đ� ở b�n cạnh
thầy v�o những ph�t l�m chung của thầy ở th�nh phố
b�n bờ biển Baltic.
Thật kh� t�m
được c�u chữ để n�u hết được
gương lao động của Vũ Kh�c trong thời kỳ
n�y. Nhưng danh hiệu Chiến sĩ thi đua to�n quốc
(1967) v� tấm hu�n chương Lao động m� Vũ Kh�c
vinh dự được trao tặng khi đ� đ� phản
�nh sự lao động qu�n m�nh của anh trong qu� tr�nh tham
gia c�ng tr�nh th�nh lập Bản đồ địa chất
Miền Bắc Việt Nam (1961-1965). Bước ngoặt của
cuộc đời l�m khoa học của Vũ Kh�c cũng
được x�c định ch�nh trong c�ng t�c lập bản
đồ n�y.
Theo khuyến
c�o của Tiến sĩ A.E. Dovjikov, kỹ sư Vũ Kh�c
c�ng một số �t c�n bộ khoa học địa chất
trẻ được chọn để đi v�o nghi�n cứu
một lĩnh vực mới lạ l�c đ� đối với
Việt Nam - Cổ sinh vật học. Người nghi�n cứu
cổ sinh vừa phải c� kiến thức địa chất,
lại vừa cần c� hiểu biết về sinh học,
nhưng y�u cầu thứ hai n�y lại l� một thử
th�ch đối với Vũ Kh�c. Anh lại lao v�o học
th�m kiến thức về sinh học v� anh đ� th�nh c�ng. Từ
đ�y cuộc đời Vũ Kh�c gắn liền với
hoạt động khảo s�t, nghi�n cứu về Cổ
sinh vật học v� Địa tầng học.
LAO ĐỘNG KH�NG MỆT MỎI
CỦA NH� CỔ SINH - ĐỊA TẦNG H�NG ĐẦU VIỆT�
Kết quả
nhiều năm th�ng miệt m�i nghi�n cứu đ�
đưa Vũ Kh�c trở th�nh một trong những nh� khoa
học h�ng đầu của ng�nh khoa học mới mẻ
n�y trong Địa chất học Việt
N�i về những
th�nh c�ng trong nghi�n cứu khoa học của GS Vũ Kh�c
trước hết phải kể đến những kết
quả nghi�n cứu về ho� thạch Th�n mềm Mesozoi. Kết
quả nghi�n cứu của �ng l� cơ sở cho việc
ph�n chia hợp l� địa tầng Trias trong bản đồ
địa chất c�c tỷ lệ kh�c nhau của Việt
Nếu trong Cổ
sinh học việc m� tả lo�i mới kh�ng phải l� th�nh
tựu đ�ng n�i đến của nh� nghi�n cứu th� việc
lập v� m� tả giống mới được đ�nh
gi� cao. Trong số ho� thạch ng�nh Th�n mềm ở Việt
Nam c� đến 8 giống v� phụ giống thuộc quyền
t�c giả của Vũ Kh�c v� được đ�ng đảo
đồng nghiệp trong v� ngo�i nước sử dụng.
Vũ Kh�c đ� để lại cho đời hơn
trăm c�ng tr�nh khoa học được đăng tải
tr�n c�c tạp ch� khoa học trong v� ngo�i nước. Với
vai tr� chủ bi�n hoặc đồng chủ bi�n của Vũ
Kh�c, gần chục đầu s�ch chuy�n khảo về
địa chất v� địa tầng Việt
Hợp t�c quốc tế trong nghi�n cứu Cổ
sinh-Địa tầng cũng l� một mảng GS Vũ
Kh�c quan t�m, �ng l� đồng chủ tr� v� thực hiện
th�nh c�ng Đề �n hợp t�c quốc tế IGCP 306 (Đối
s�nh Địa chất v� Địa tầng Đ�ng Nam �). Trong khu�n khổ
của Đề �n n�y, nhiều
Hội thảo quốc tế đ� được tổ
chức tại H� Nội v�
B�n cạnh c�ng t�c nghi�n cứu khoa học, GS Vũ
Kh�c đảm nhiệm tốt c�ng t�c quản l� khoa học.
Nhiều năm �ng l� Trưởng ph�ng Nghi�n cứu Cổ
sinh-Địa tầng của Viện Địa chất
& Kho�ng sản; Gi�m đốc Trung t�m Th�ng tin Tư liệu
địa chất, Gi�m đốc Bảo t�ng Địa chất
(1991-1996) của Cục Địa chất & Kho�ng sản
Việt Nam (nay l� Tổng cục Địa chất &
Kho�ng sản).
T�i năng của Vũ Kh�c thật đa dạng, b�n
cạnh việc nghi�n cứu Cổ sinh v� Địa tầng,
một hoạt động khoa học kh�c rất c� hiệu
quả của GS Vũ Kh�c l� bi�n tập v� bi�n dịch t�m tắt
bằng tiếng Anh của c�c c�ng tr�nh do đồng nghiệp
gửi đăng tr�n Tạp ch� khoa học như Tạp
ch� Địa chất, Tạp ch� Khoa học về Tr�i
Đất, kể cả việc bi�n dịch nội dung t�m
tắt sang tiếng Anh.� D�
đ� nghỉ hưu, nhiều năm liền cứ v�o c�c ng�y chẵn trong tuần, d� nắng
hay mưa Vũ Kh�c đều ph�ng xe m�y từ b�n kia cầu
Chương Dương đến 6 Phạm Ngũ L�o tiến
h�nh c�ng việc bi�n tập c�c bản thảo của đồng
nghiệp, nhất l� của đồng nghiệp trẻ
để đăng tr�n tạp ch� Địa chất của
ng�nh. Thấy �ng vất vả c� người bảo �ng
đang �v�c t� v� h�ng tổng�, v� c�ng việc bi�n tập �ng
l�m gần như chỉ l� một thứ lao động
c�ng �ch. Nhưng với nghĩa đẹp nhất của
�lao động c�ng �ch�, c�ng việc bi�n tập của �ng thực
sự đ� đ�ng g�p cho chất lượng c�c ấn phẩm
Địa chất học, đ�ng g�p cho sự trưởng
th�nh của những nh� địa chất trẻ. Qua việc
�ng bi�n tập v� chỉnh bi�n bản thảo họ đ� viết,
c�c nh� địa chất trẻ đ� n�ng cao tr�nh độ
v� lớn l�n trong chuy�n m�n, ho�n thiện hơn c�ch thức diễn
đạt nội dung khoa học. �
Nhờ th�ng thạo ngoại ngữ, Vũ Kh�c l� t�c
giả v� đồng t�c giả của nhiều từ
điển Anh-Việt, trong đ� c� Từ điển
Địa chất Anh-Việt (NXB Khoa học v� Kỹ thuật,
2005). �ng c�n l� dịch giả 2 đầu s�ch văn học
do Nh� xuất bản Văn học ấn h�nh, trong đ� c�
quyển �Những chủng tộc kh�c� của Herbert
Wild (tức Deprat).
SỐNG GIỮA T�NH TH�N V� SỰ QU� TRỌNG
Một đặc
điểm nổi bật trong t�nh c�ch của Vũ Kh�c l�
d� đ� cao tuổi, �ng lu�n lu�n tươi vui, dễ gần
đối với cộng đồng. Bạn b�, đồng
nghiệp học được ở �ng đức t�nh sống
t�nh nghĩa, vị tha v� chung thủy với bạn b�.
C�ng với nhiều cống hiến được
đ�nh gi� cao trong Địa chất
học nước nh�, GS Vũ Kh�c lu�n lu�n quan t�m đ�o tạo
c�c nh� khoa học trẻ kế thừa. Nhiều c�n bộ
nghi�n cứu Địa chất đ� trưởng th�nh
dưới sự hướng dẫn, sự d�u dắt của
�ng.
Chăm lo cho sự ph�t triển đội ngũ
nghi�n cứu khoa học Cổ sinh-Địa tầng, GS Vũ
Kh�c l� một trong những người đặt nền
m�ng cho sự h�nh th�nh Hội Cổ sinh-Địa tầng
Việt
Cuộc đời v� sự nghiệp khoa học
của Gi�o sư, Tiến sĩ khoa học Vũ Kh�c l� một
tấm gương nổi bật về tinh thần đam
m�, miệt m�i nghi�n cứu v� � ch� vươn l�n, �ng l� nh�
khoa học nổi tiếng trong chuy�n m�n của m�nh, l�
người bạn th�n t�nh của nhiều đồng nghiệp.
�ng v� phu nh�n - b� Vũ Kim Dung, lu�n lu�n c� nhau trong mọi
niềm vui v� nỗi gian tru�n của suốt cuộc đời.
Niềm hạnh ph�c lớn của đời �ng l� c�
người vợ hết l�ng v� chồng con như b� Kim
Dung. B� l� một mẫu người phụ nữ Việt
� Với cống hiến v�
th�nh quả khoa học s�ng tạo của �ng trong hơn 60
năm lao động v� sự nghiệp Địa chất,
GS Vũ Kh�c đ� được nhận những phần
thưởng cao qu�. �ng đ� vinh dự được nhận
Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng (2010), Huy hiệu
Kh�ng chiến chống Ph�p (1954), Hu�n chương Lao động
Hạng 3 v� Chiến sĩ thi đua to�n quốc (1967), Hu�n
chương kh�ng chiến chống Mỹ hạng 2. Trong
c�ng tr�nh được giải thưởng Hồ Ch� Minh
về Khoa học & C�ng nghệ (2005) - Bản đồ
Địa chất Việt Nam tỷ lệ 1: 500.000, Vũ
Kh�c l� cộng t�c vi�n v� cố vấn khoa học. Những
phần thưởng �ng được nhận dường
c� phần khi�m nhường, nhưng phần thưởng
cao qu� nhất đối với �ng c�n l� sự k�nh trọng,
l�ng y�u qu� của bạn b�, đồng nghiệp đối
với �ng.

Kỷ
niệm sinh nhật lần 80 của GS.TSKH Vũ Kh�c (đứng
cạnh �ng l� phu nh�n của �ng � b� Vũ Kim Dung).
Hồi 16 giờ 25 ph�t ng�y 21 th�ng 1 năm
2012, Gi�o sư Vũ Kh�c đ� vĩnh biệt ch�ng ta về
c�i vĩnh hằng, nhưng những g� �ng để lại
trong l�ng người v� những g� �ng để lại dấu
ấn trong kho t�ng khoa học địa chất Việt Nam
sẽ c�n lại m�i m�i với đời.
TỔNG CỤC ĐỊA CHẤT V� KHO�NG SẢN,
TỔNG HỘI ĐỊA CHẤT VIỆT
HỘI CỔ SINH - ĐỊA TẦNG VIỆT
TẠP CH� ĐỊA CHẤT,
BẠN B� V� ĐỒNG NGHIỆP.